7. Co robić, gdy wydarzy się wypadek w pracy?

Często to pytanie słyszymy od naszych Klientów lub od poszkodowanych pracowników, więc posataramy się to wyjaśnić.

Tak, czasami dzieje się w życiu, że wypadki chodzą po ludziach. A co należy robić, gdy wydarzy mi się nieszczęśliwy wypadek przy pracy? Albo co robić, gdy mój pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy? W firmach czy to małych czy dużych wizja wypadku jest z reguły oddalana, a nawet czasami okryta tajemnicą. Pracownicy zaś nie chcą zgłaszać wypadku, bo się boją o utratę pracy lub innych powodów.

Zapraszymy do lektury.

Na początek zaczniemy od definicji wypadek przy pracy – co to w ogóle jest?

Art. 3 ustawy o ubezpieczniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych mówi, że za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Dodatkowo musicie zauważyć, że na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, również traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż wyżej określone, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,
podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,
przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas:

uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe,
wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobą pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miesjcu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypenidu na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych,
wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez osobą traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przpisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni,
wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do 3 lat (Dz. U. nr 45, poz. 235),
współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,
wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozaroliniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,
wykonywania przez osobę duchową czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi,
odbywania służby zastępczej,
nauku w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium,
wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy,
pełnienia przez funkcjonariusza celenego obowiązków służbowych.

W ramach wypadków przy pracy wyróżniamy:

śmiertelny wypadek przy pracy, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku,
ciężki wypadek przy pracy, na skutek którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej, inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolnośc do pracy w zawodzie, trwałe istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała,
wypadek zbiorowy, o którym można mówić w chwili, gdy w wyniku tego samego wypadku ucierpiały, co najmniej dwie osoby.

Zgodnie z art. 3 Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23.01.2022 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządenia, zdarzenie uznaje sie za wypadek przy pracy na podstawie ustalenia jego okoliczności i przyczyn, w szczególności przez:

zabezpieczenie miesjca wypadku w sposób pozwalający odtworzyć jego okoliczności,
dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadanie warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć wpływa na powstanie wypadku,
wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,
zebranie informacji dotyczących wypadku od świadków wypadku,
zebranie innych dowodów dotyczących wypadku, uznanych za niezbędne.

Jeżeli stan zdrowia pracownika na to pozwala, to po wypadku natychmiast/niezwłocznie należy zawiadomić pracodawcę o zaistniałym wydarzeniu, a pracodawca powinien zapewnić pierwszą pomoc poszkodowanemu oraz wysłuchać jego wyjaśnień.

A jakie są obowiązki pracodawcy podczas wypadku?

Do chwili ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć tak miejsce wypadku, aby wykluczyć:

dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych,
uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane,
dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.

Zgodnie z art. 7. 1. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, należy niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku zespół powypadkowy jest obowiązany przystąpić do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności:

dokonać oględzin miejsca wypadku, stani technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,
jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku,
wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,
zebrać informację dotyczące wypadku od świadków wypadku,
zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku,
zebrać inne dowody dotyczące wypadku,
dokonać prawnej kwalifikacji wypadku zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673, z późn. zm.),
określić środki profilaktyczne oraz wnioski, w szczególności wynikające z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek.

Koszty, które powstały w wyniku działań zespołu powypadkowego ponosi pracodawca. Ważne są wyniki dochodzenia, które mogą ujawnić okoliczności, które mogą wpłyną na losy zakładu pracy, więc warto dokładnie przeanalizować całe zdarzenie wypadkowe.

Następnie nie później niż 14 dni od wypadku musi zostać sporządzona dokumentacji powypadkowa tzn. protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Protokół jest tworzony według ustalonego wzoru w przepisach. Każdy członek zespołu powypadkowego ma prawo dołożyć do protokołu swoje indywidualne zdanie. Jeżeli dochodzi do rozbieżności zdań miedzy członkami zespołu powypadkowego to o treści ostatecznej zawartej w protokole, decyduje pracodawca.

Zespół powypadkow musi również zapoznać poszkodowanego lub rodzinę pracownika w przypadku śmierci z treścią protokołu powypadkowego przed jego zatwierdzeniem. Poszkodowanemu czy rodzinie zmarłego pracownika przysługuje prawo zgłoszenia zastrzeżeń, uwag lub wyjaśnień do ustaleń zawartych w protokole. Poszkodowany ma prawo do wglądu do akt sprawy i sporządzania z nich notatek, odpisów czy kopii na potrzeby własne. Protokół powypadkowy musi zostać zatwierdzony przez pracodawcę poszkodowanego w ciągu 5 dniu od dnia jego sporządzenia. Pracodawca może wnieść uwagi i/lub poprawki. Następnie do nowego poprawionego protokołu jest dołączany wcześniejszy protokół, jako kolejny załącznik. Protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, pracodawca dostarcza także właściwemu inspektorowi pracy. W momencie, gdy śledztwo wykaże, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy albo że zachodzą okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo pracownika do świadczeń przysługujących mu z tytułu wypadku, wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania konkretnych dowodów potwierdzających takie stwierdzenie. Pracodawca ma obowiązek przechowywać protokół wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową przez 10 lat.

Pracodawca zbierając wszystkie dokumenty w sprawie wypadku, również wprowadza wypadek do rejestru wypadków przy pracy. Dane jakie należy wprowadzić to:

imię i nazwisko osoby poszkodowanej,
datę i miejsce wypadku,
informacje dotyczace skutków wypadku dla poszkdowanego,
datę sporządzenia protokołu powypadkowego,
stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy,
datę przekazania wniosku o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy do ZUS,
liczbę dni niezdolności do pracy,
wnioski i zalecenia profilaktyczne zespołu powypadkowego.

A jakie są obowiązki pracownika po ustaleniu przyczyn wypadku?

Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku – nie później niż w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku – podmioty wymienione w art. 5 ust. 1 i 1 a ustawy sporządzają kartę wypadku, której wzór jest określony w załączniku rozporządzenia w sprawie trybu uzanawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia.

Poszkodowany lub uprawniony do jednorazowego odszkodowania członek jego rodziny może zgłosić uwagi i zastrzeżęnia do ustaleń zawartych w karcie wypadku, o czym zostają pouczeni przez podmiot sporządzający kartę wypadku. Do karty wypadku dołacza się zapiś wyjaśnień poszkodowanego i informacji uzyskanych od świadków wypadku, a także inne dokumenty zebrane w czasie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności dokumenty sporządzone z oględzin miejsca wypadku, inne dowody dotyczące wypadku uznane za niezbędne do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, a także uwagi i zastrzeżenia do ustaleń zawartych w karcie wypadku zgłoszone przez poszkodowanego lub uprawnionego członka rodziny.

Kartę wypadku sporządza sie w 3 egzeplarzach:

egzemplarz otrzymuje poszkdowany albo uprawniony członek rodziny,
egzemplarz pozostaje u podmiotu ustalającego okoliczności i przyczyny wypadku,
egzemplarz jest przekazywany do ZUS, jeżeli zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy.

Teraz zapraszam do skorzystania z naszej oferty w sklepie, a tam znajduje się pełen wachlarz
szkoleń wstępnych i okresowych bhp on-line!