Deszcz i silny wiatr – jak dostosować organizację pracy na zewnątrz do pogody.

Deszcz i silny wiatr mogą w kilka minut zmienić bezpieczne stanowisko pracy w miejsce wysokiego ryzyka.

Mokra nawierzchnia zwiększa możliwość poślizgnięcia, wiatr może porwać lekkie elementy, a praca na rusztowaniu lub podnośniku staje się znacznie bardziej niebezpieczna.

Dlatego w przypadku pracy na zewnątrz pogoda powinna być jednym z elementów codziennego BHP.

Najważniejsza zasada jest prosta:

Jeżeli warunki pogodowe powodują, że pracy nie można wykonać bezpiecznie, trzeba zmienić sposób jej wykonania, przenieść ją na inny termin albo ją przerwać.

Deszcz i wiatr to realne zagrożenia BHP

Przy pracy na zewnątrz pracodawca powinien uwzględnić zagrożenia wynikające z warunków atmosferycznych.

W praktyce podczas deszczu i silnego wiatru mogą wystąpić:

• śliskie powierzchnie,
• ograniczona widoczność,
• utrata równowagi,
• trudniejsze operowanie narzędziami,
• przemieszczanie materiałów przez wiatr,
• przewracanie niezabezpieczonych elementów,
• problemy z pracą na wysokości,
• kontakt instalacji elektrycznej z wodą,
• wychłodzenie i przemoczenie pracowników.

Nie wystarczy powiedzieć pracownikowi:

Uważaj, bo pada.

Trzeba sprawdzić, czy stanowisko nadal jest bezpieczne.

Nie ma jednego limitu wiatru dla każdej pracy

To ważne.

Nie istnieje jedna uniwersalna prędkość wiatru, po której każdą pracę na zewnątrz trzeba automatycznie zatrzymać.

Decyzja zależy między innymi od:

• rodzaju wykonywanej pracy,
• wysokości,
• używanego sprzętu,
• powierzchni przenoszonych materiałów,
• instrukcji producenta,
• oceny ryzyka,
• przepisów szczególnych.

Inaczej należy ocenić pracę pracownika wykonującego kontrolę terenu, a inaczej montaż dużego panelu na wysokości.

Rusztowania i podesty – tutaj przepisy są konkretne

Przy robotach budowlanych przepisy wprowadzają konkretne ograniczenia.

Montaż, eksploatacja i demontaż rusztowań oraz ruchomych podestów roboczych są zabronione między innymi:

• podczas opadów deszczu,
• podczas opadów śniegu,
• podczas gołoledzi,
• podczas burzy,
• przy wietrze przekraczającym 10 m/s.

To około 36 km/h.

Po silnym wietrze lub opadach rusztowanie powinno zostać odpowiednio sprawdzone przed dalszym użytkowaniem.

Nie należy więc automatycznie wchodzić na rusztowanie zaraz po przejściu gwałtownej ulewy.

Żurawie – inne limity wiatru

Przy żurawiach wieżowych i szybkomontujących obowiązują odrębne wymagania.

Przepisy zabraniają wykonywania transportu ładunków wielkowymiarowych przy porywach wiatru powyżej 10 m/s.

Przy innych pracach granica wynosi 15 m/s, chyba że producent urządzenia określił inne dopuszczalne wartości.

To dobry przykład pokazujący, dlaczego nie można wprowadzić jednej zasady:

Przy 10 m/s zatrzymujemy wszystko.

Zawsze trzeba sprawdzić wymagania dotyczące konkretnego sprzętu i zadania.

Wiatr działa mocniej na duże powierzchnie

Problemem nie jest wyłącznie praca na wysokości.

Silny wiatr może być bardzo niebezpieczny podczas przenoszenia:

• blach,
• płyt,
• paneli,
• szyb,
• reklam,
• plandek,
• elementów elewacji,
• dużych arkuszy materiału.

Duża płyta może zacząć zachowywać się jak żagiel.

Nagły podmuch może:

• wyrwać ją z rąk,
• przewrócić pracownika,
• uderzyć inną osobę,
• zepchnąć pracownika z wysokości,
• uszkodzić pobliskie urządzenia.

Dlatego przy silnym wietrze ręczne przenoszenie dużych powierzchni powinno być ponownie ocenione.

Zabezpiecz wszystko, co wiatr może porwać

Przed nadejściem silniejszego wiatru trzeba sprawdzić teren.

Szczególnie:

• lekkie materiały,
• folie,
• plandeki,
• tablice,
• bariery tymczasowe,
• elementy rusztowań,
• narzędzia pozostawione na wysokości,
• opakowania,
• odpady,
• niezabezpieczone materiały budowlane.

Przedmiot, który na ziemi wydaje się lekki i niegroźny, porwany przez wiatr może stać się niebezpiecznym pociskiem.

Mokra nawierzchnia zwiększa ryzyko poślizgnięcia

Deszcz oznacza również większe ryzyko potknięć i upadków.

Szczególnie niebezpieczne mogą być:

• metalowe schody,
• drabiny,
• pomosty,
• płyty,
• błoto,
• mokre liście,
• rozlane substancje zmieszane z wodą.

Przed rozpoczęciem pracy warto sprawdzić drogi dojścia oraz miejsca wykonywania zadań.

Jeżeli na dojściu do stanowiska powstało błoto, kałuża albo śliska powierzchnia, trzeba usunąć zagrożenie lub wyznaczyć bezpieczniejszą trasę.

Elektryczność i deszcz – szczególnie niebezpieczne połączenie

Podczas opadów trzeba zwrócić szczególną uwagę na:

• elektronarzędzia,
• przedłużacze,
• rozdzielnice,
• wtyczki,
• przewody,
• tymczasowe instalacje elektryczne.

Sprzęt powinien być odpowiedni do warunków, w których jest używany.

Uszkodzony przedłużacz leżący w wodzie to nie drobna nieprawidłowość.

To potencjalne zagrożenie porażeniem.

Jeżeli urządzenie nie jest przeznaczone do pracy w danych warunkach atmosferycznych, nie należy go używać.

Burza – nie czekaj na pierwsze uderzenie pioruna

Jeżeli prognoza wskazuje możliwość burzy, trzeba wcześniej ustalić:

• kto monitoruje pogodę,
• kto podejmuje decyzję o przerwaniu pracy,
• gdzie pracownicy mają się schronić,
• jak zabezpieczyć sprzęt,
• jak szybko opuścić rusztowanie lub podest.

Niebezpieczne jest czekanie do momentu, gdy burza znajduje się bezpośrednio nad miejscem pracy.

Szczególną ostrożność należy zachować przy:

• pracach na wysokości,
• konstrukcjach stalowych,
• otwartym terenie,
• żurawiach,
• rusztowaniach,
• podestach.

Odzież przeciwdeszczowa też jest elementem BHP

Jeżeli praca jest wykonywana podczas opadów i nie musi zostać przerwana, pracownik powinien być odpowiednio zabezpieczony.

W zależności od pracy mogą być potrzebne:

• odzież chroniąca przed deszczem,
• odpowiednie obuwie,
• rękawice zapewniające pewny chwyt,
• odzież ostrzegawcza o wysokiej widzialności.

Ważna jest również wygoda.

Zbyt duża kurtka przeciwdeszczowa może zaczepić się o element maszyny, a niewłaściwe rękawice mogą powodować wyślizgiwanie się narzędzi.

Środki ochrony należy więc dobierać do rzeczywistej pracy.

Deszcz pogarsza widoczność

Podczas ulewy kierowca samochodu, operator ładowarki czy wózka może znacznie później zauważyć pracownika.

Dlatego warto:

• ograniczyć prędkość,
• zwiększyć odległość,
• poprawić oświetlenie,
• stosować odzież o wysokiej widzialności,
• ograniczyć niepotrzebny ruch pojazdów,
• zapewnić sprawne wycieraczki i oświetlenie pojazdów.

Jeżeli kierowca nie widzi wyraźnie drogi lub pracowników – pracę transportową trzeba odpowiednio ograniczyć.

Kiedy należy przerwać pracę?

Pracę trzeba przerwać przede wszystkim wtedy, gdy dalsze jej wykonywanie powoduje bezpośrednie zagrożenie.

Sygnałem może być:

• utrata stabilności na wysokości,
• silne porywy przesuwające materiały,
• bardzo ograniczona widoczność,
• burza,
• zalanie instalacji elektrycznych,
• śliskie dojście, którego nie można zabezpieczyć,
• przekroczenie limitu wskazanego w przepisach,
• przekroczenie limitu określonego przez producenta urządzenia.

Najgorszym argumentem za kontynuowaniem pracy jest:

Zostało nam tylko pół godziny.

Warunki pogodowe nie wiedzą, ile zostało do końca zmiany.

Kto powinien podejmować decyzję?

Firma powinna ustalić to przed wystąpieniem złej pogody.

Warto określić:

• kto monitoruje prognozę,
• kto mierzy prędkość wiatru, jeżeli jest to potrzebne,
• kto podejmuje decyzję o zatrzymaniu pracy,
• jak informowani są pracownicy,
• co należy zabezpieczyć przed opuszczeniem stanowiska,
• kiedy można ponownie rozpocząć pracę.

Pracownik nie powinien sam zastanawiać się na rusztowaniu:

Czy ten wiatr jest już za mocny?

Pogodę sprawdzaj przed rozpoczęciem pracy

W przypadku prac zależnych od pogody prognoza powinna być elementem planowania zadania.

Warto sprawdzić:

• opady,
• porywy wiatru,
• burze,
• temperaturę,
• widoczność.

Przy bardziej ryzykownych pracach nie wystarczy sprawdzić prognozy rano.

Warunki należy monitorować również w ciągu dnia.

Krótki Toolbox Talk przed pracą

Jeżeli prognozowany jest silny wiatr lub intensywny deszcz, warto przed zmianą przeprowadzić krótką rozmowę BHP.

Można omówić:

1. Jakiej pogody się spodziewamy?
2. Jakie prace wykonujemy?
3. Które zadania są najbardziej wrażliwe na wiatr?
4. Co trzeba zabezpieczyć?
5. Przy jakich warunkach zatrzymujemy pracę?
6. Kto podejmuje decyzję?
7. Gdzie pracownicy mają się udać po przerwaniu pracy?

Pięć minut rozmowy może zapobiec chaosowi, gdy pogoda nagle się pogorszy.

Checklista BHP – deszcz i silny wiatr

Przed rozpoczęciem pracy sprawdź:

• Czy sprawdzono prognozę pogody?
• Czy wiadomo, jakie porywy wiatru są przewidywane?
• Czy instrukcja urządzenia określa maksymalną prędkość wiatru?
• Czy lekkie materiały są zabezpieczone?
• Czy narzędzia na wysokości są zabezpieczone?
• Czy nawierzchnia nie jest śliska?
• Czy drogi dojścia są bezpieczne?
• Czy urządzenia elektryczne są zabezpieczone przed wodą?
• Czy pracownicy mają odpowiednią odzież?
• Czy zachowana jest dobra widoczność?
• Czy trzeba ograniczyć ruch pojazdów?
• Czy wiadomo, kto zatrzymuje pracę?
• Czy ustalono miejsce schronienia na wypadek burzy?
• Czy po silnym wietrze sprzęt zostanie ponownie sprawdzony?

Najczęstsze błędy

„Jeszcze chwilę popracujemy”

Warunki mogą pogorszyć się bardzo szybko.

Brak określonych kryteriów zatrzymania pracy

Każdy pracownik inaczej ocenia wtedy, co oznacza „silny wiatr”.

Pozostawienie materiałów na wysokości

Narzędzia i lekkie elementy mogą spaść lub zostać porwane przez wiatr.

Praca na mokrej drabinie lub podeście

Mokra powierzchnia znacząco zwiększa ryzyko poślizgnięcia.

Ignorowanie instrukcji producenta

Podesty, żurawie i inne urządzenia mogą mieć własne ograniczenia dotyczące wiatru.

Brak ponownej kontroli po pogorszeniu pogody

Po silnym wietrze lub ulewie warunki na stanowisku mogą być inne niż przed przerwą.

FAQ – praca w deszczu i silnym wietrze

Czy można pracować na zewnątrz podczas deszczu?

Tak, nie każda praca na zewnątrz musi być automatycznie przerwana podczas deszczu. Trzeba jednak ocenić zagrożenia i odpowiednio zabezpieczyć pracowników. Dla niektórych prac przepisy wprowadzają konkretne zakazy.

Czy można pracować na rusztowaniu podczas deszczu?

Przy robotach budowlanych montaż, eksploatacja i demontaż rusztowań oraz ruchomych podestów roboczych są zabronione podczas opadów deszczu.

Przy jakim wietrze trzeba zejść z rusztowania?

Przepisy dotyczące robót budowlanych wskazują granicę 10 m/s dla rusztowań i ruchomych podestów roboczych.

Czy 10 m/s oznacza zakaz każdej pracy na zewnątrz?

Nie. To nie jest uniwersalna granica dla wszystkich prac. Poszczególne urządzenia i czynności mogą mieć inne ograniczenia.

Czy po silnym wietrze rusztowanie trzeba sprawdzić?

Tak. Rusztowania i ruchome podesty robocze podlegają sprawdzeniu po silnym wietrze, opadach i innych zdarzeniach mogących wpływać na bezpieczeństwo.

Kto decyduje o przerwaniu pracy?

Firma powinna wcześniej określić odpowiedzialność i kryteria zatrzymania pracy. Przy konkretnych urządzeniach należy również stosować limity wynikające z przepisów i instrukcji producenta.

Podsumowanie

Deszcz i silny wiatr nie oznaczają automatycznie, że każdą pracę trzeba przerwać.

Oznaczają jednak, że trzeba ją ponownie ocenić.

Najważniejsze zasady BHP to:

• sprawdzanie prognozy,
• monitorowanie pogody,
• zabezpieczenie materiałów,
• ograniczenie pracy na wysokości,
• kontrola śliskich powierzchni,
• zabezpieczenie instalacji elektrycznych,
• odpowiednia odzież,
• stosowanie instrukcji producentów,
• określenie kryteriów zatrzymania pracy,
• ponowna kontrola stanowiska po silnym wietrze lub ulewie.

Najważniejsze jest, aby decyzję podjąć zanim dojdzie do zdarzenia.

Bezpieczna organizacja pracy nie polega na pracy za wszelką cenę.

Czasami najlepszą decyzją BHP jest po prostu przerwanie zadania i powrót do niego, gdy warunki będą bezpieczne.

Szkolenia BHP online – HSE Online

Praca na zewnątrz wymaga od pracowników umiejętności szybkiego rozpoznawania zmieniających się zagrożeń.

Na platformie HSE Online znajdziesz profesjonalne szkolenia BHP online dla różnych grup zawodowych.

Szkolenia pomagają pracownikom rozpoznawać zagrożenia, stosować właściwe zabezpieczenia i podejmować bezpieczne decyzje podczas codziennej pracy.

Sprawdź szkolenia BHP online na www.hse-online.pl

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych.
• Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze żurawi wieżowych i szybkomontujących.