Lekcja 1, Temat 1
W trakcie

Ochrona pracy kobiet i młodocianych. Copy

03.06.2026

Prace wzbronione kobietom

Uwzględniając właściwości organizmu kobiety oraz funkcje związane z macierzyństwem, ustawodawca wyodrębnił grupę pracy, przy których zatrudnienie kobiet jest zabronione.

Dla prac administracyjno – biurowych te ograniczenia dotyczą głównie:

  • Ograniczenia dla wszystkich kobiet:
    • ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężarów o masie przekraczającej:

– 12 kg przy pracy stałej,

– 20 kg przy pracy dorywczej (do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej).

  • Ograniczenia dla kobiet w ciąży (stan ciąży powinien być stwierdzony zaświadczeniem lekarskim):
    • prace na stanowiskach z monitorami ekranowymi – dopuszczalna jest praca w łącznym czasie nie przekraczającym 8 godzin na dobę, przy czym czas spędzony przy obsłudze monitora ekranowego nie może jednorazowo przekraczać 50 minut, po tym czasie powinna nastąpić, co najmniej 10 minutowa przerwa wliczana do czasu pracy,
    • prace w pozycji wymuszonej,
    • prace w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej,
    • prace w wymuszonym rytmie pracy (np. na taśmie).

Prawna ochrona pracy kobiet

Pracownica karmiąca dziecko piersią, której czas pracy przekracza 6 godzin dziennie ma prawo do dwóch 30 minutowych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownika karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch 45 minutowych przerw w pracy. Przerwy na karmienia mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie.
Pracownicy wykonującej pracę przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie, przerwy na karmienie nie przysługują.
Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.

Pracownicy w ciąży nie wolno:

– zatrudnić w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej czy systemie przerywanego czasu pracy,
– delegować poza stałe miejsce pracy.

Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego dodatkowy czas wolny w wymiarze 16 godzin albo 2 dni z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni z uprawnień może korzystać jedno z nich.

Urlop macierzyński/rodzicielski

W przypadku urodzenia 1 dziecka przysługuje urlop w wymiarze 52 tygodni w tym:
– 20 tygodni podstawowy urlop macierzyński,
– 6 tygodni dodatkowy urlop rodzicielski,
– do 26 tygodni urlop rodzicielski.

W przypadku urodzenia 2 dzieci przysługuje urlop w wymiarze do 65 tygodni w tym:
– 31 tygodni podstawowy urlop macierzyński,
– 8 tygodniowy dodatkowy urlop rodzicielski,
– do 26 tygodni urlop rodzicielski.

W przypadku urodzenia trojga dzieci przysługuje urlop w wymiarze do 67 tygodni w tym:
– 33 tygodnie urlop macierzyński,
– 8 tygodni dodatkowy urlop rodzicielski,
– do 26 tygodni urlop rodzicielski.

Pracownica po wykorzystaniu po porodzie, co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu. W takim przypadku niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego udziela się pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko, na jego pisemny wniosek.

Urlop wychowawczy

Pracownik zatrudniony, co najmniej 6 miesięcy ma prawdo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Urlop udzielany jest na okres nie dłuższy, niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.
Urlop wychowawczy udziela się na wniosek pracownika i może on być wykorzystany najwyżej w 5 częściach.

Pracodawca nie może wypowiedzieć, ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu.

W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy lub inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego:
– w każdym czasie – za zgodą pracodawcy,
– po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy – najpóźniej na 30 dni przed zamierzonym terminem podjęcia pracy.

Ochrona pracy młodocianych

Prace wzbronione młodocianym:
– prace polegające wyłącznie na podnoszeniu, przenoszeniu i przewożeniu ciężarów oraz prace wymagające powtarzania dużej liczby jednorodnych ruchów,
– ręczne dźwiganie i przenoszenie przez jedną osobę na odległość powyżej 25 m przedmiotów o masie przekraczającej: przy pracy dorywczej: 14 kg dla dziewcząt i 20 kg dla chłopców; przy obciążeniu powtarzalnym: 8 kg dla dziewcząt i 12 kg dla chłopców.
– ręczne przenoszenie pod górę, w szczególności po schodach, których wysokość przekracza 5 m, a kąt nachylenia 30o, ciężarów o masie przekraczającej: przy pracy dorywczej: 10 kg dla dziewcząt i 15 kg dla chłopców; przy obciążeniu powtarzalnym: 5 kg dla dziewcząt i 8 kg dla chłopców.
– prace wymagające stale wymuszonej i niewygodnej pozycji ciała,
– prace zagrażające prawidłowemu rozwojowi psychicznemu,
– prace w narażeniu na szkodliwe działania czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych.

Zasady zatrudniania młodocianych

Młodocianym w rozumieniu Kodeksu Pracy jest osobą, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat.

  • Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin na dobę.
  • Czas pracy młodocianego w wieku powyżej 16 lat nie może przekraczać 8 godzin na dobę.
  • Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca zobowiązany jest wprowadzić przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut wliczaną do czasu pracy.
  • Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych, ani w porze nocnej.
  • Młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych.
  • Z upływem roku pracy młodociany uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym kończy 18 lat ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed ukończeniem 18 lat.
  • Młodocianemu uczęszczającemu do szkoły należy udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych.

Kliknij “Oznacz jako ukończone”, aby przejść dalej.