Lekcja 1, Temat 1
W trakcie

Podstawowe zasady ochrony przeciwpożarowej. Copy

07.10.2026

Zagrożeniem pożarowym nazywamy zespół czynników wpływających na powstanie i rozprzestrzenianie się pożaru – a przez to na bezpieczeństwo życia ludzi.

Zagrożenie wybuchem może powstać w każdym miejscu, gdzie istnieje możliwość wytworzenia mieszaniny wybuchowej poprzez rozproszenie w powietrzu palnych gazów, par palnych cieczy czy też pyłów palnych ciał stałych. Jeżeli stężenie substancji palnej w powietrzu będzie odpowiednio wysokie, to pod wpływem czynnika inicjującego zapłon, nastąpić może gwałtowne spalanie mieszaniny, czyli wybuch.

Pożar lub wybuch może powstać, gdy zaistnieje czasowa i przestrzenna zbieżność następujących elementów:

  • materiału palnego,
  • czynnika utleniającego,
  • źródła zapłonu.

Nas będą interesowały przede wszystkim pożary i wybuchy, które mogą powstać w zakładzie pracy z uwagi na stosowanie tam często w dużych ilościach materiałów niebezpiecznych pożarowo. Materiały palne, które będą traktowane jako niebezpieczne pożarowo to:

  • gazy palne, takie jak: acetylen, metan, etan, wodór, propan-butan, amoniak, gaz ziemny, miejski, generatorowy itp.,
  • ciecze, których pary z powietrzem tworzą mieszaniny palne i wybuchowe jak: węglowodory ciekłe, alkohole, rozpuszczalniki (aceton, benzyna itp.) o temperaturze zapłonu poniżej 55 0C,
  • ciała stałe wytwarzające w zetknięciu z wodą lub parą wodną gazy palne, zapalające się samorzutnie w powietrzu materiały wybuchowe i pirotechniczne, pyły palne.

Czynniki utleniające – tlen z powietrza, tlen w związkach nad-tlenkowych, związki zawierające grupy bogate w tlen (azotanowe, azotynowe, nitrowe, chloranowe i inne), chlorowce (fluor, chlor, brom), siarka.

Źródła zapłonu — np. iskry elektryczne, mechaniczne, elektrostatyczne, gorące powierzchnie, iskry spawalnicze, łuk elektryczny, otwarty ogień.

Ogólne metody zapobiegania pożarom i wybuchom.

Ponieważ powstanie pożaru warunkuje obecność materiału palnego, czynnika utleniającego i źródła zapłonu – usunięcie jednego z nich wykluczy jego powstanie.

Usunięcie materiałów palnych ze strefy zagrożenia.

Przypadki, gdy usunięcie substancji palnej jest konieczne:

  • odpylanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem pyłów (zawirowanie osiadłego pyłu o grubości 1 mm może wypełnić pomieszczenie mieszaniną wybuchową),
  • usuwanie odpadków szczególnie mających zdolności do samo-nagrzewania się (np. zaolejone czyściwo),
  • usuwanie trawy, liści itp. z najbliższego otoczenia zbiorników z gazami palnymi i cieczami palnymi,
  • czyszczenie z resztek substancji palnych aparatów i rurociągów oddawanych do remontów związanych ze spawaniem,
  • wentylowanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem (obniżanie stężenia substancji palnych gazowych poniżej Dolnej Granicy Wybuchowości).

Sposoby zapobiegania pożarom i wybuchom obejmują:

  • usunięcie elementów palnych ze strefy zagrożenia,
  • usunięcie ze strefy zagrożenia źródeł zapłonu, mogących zainicjować pożar, a więc: eliminowanie do minimum w toku procesów technologicznych używania otwartego płomienia (piece przemysłowe, spawanie), eliminowanie możliwości ogrzewania i nagrzewania się powierzchni aparatury i mechanicznych urządzeń elektrycznych,
  • niedopuszczanie do nadmiernej emisji fotochemicznej i fototermicznej na skutek promieniowania świetlnego i cieplnego,
  •  zapobieganie powstawaniu iskier mechanicznych (w skutek tarcia, uderzania lub szlifowania przedmiotów) oraz iskier elektrycznych (pochodzących z przewodów i urządzeń elektrycznych), 
  • zapobieganie powstawaniu na stanowiskach pracy zjawiska elektryczności statycznej w wyniku elektryzowania się różnych materiałów,
  • usunięcie czynnika utleniającego poprzez: stosowanie atmosfery ochronnej – stosowana w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem; flegmatyzację materiałów – polegającą na rozcieńczeniu substancji niebezpiecznych innymi związkami o trwałej budowie chemicznej, które przejmując część ciepła reakcji rozkładu i wpływają na poprawę bezpieczeństwa (stosuje się ją w odniesieniu do cieczy, gazów i ciał stałych).

Kliknij “Oznacz jako ukończone”, aby przejść dalej.