Magazyn wysokiego składowania – pożary, drogi pożarowe i organizacja stref.

Magazyn wysokiego składowania pozwala przechowywać dużą ilość towaru na stosunkowo małej powierzchni. Z punktu widzenia logistyki jest to bardzo efektywne rozwiązanie.

Z punktu widzenia BHP i ochrony przeciwpożarowej oznacza jednak również duże wyzwanie.

Wysokie regały, duża ilość materiałów palnych, folie, kartony, tworzywa sztuczne, palety i ograniczony dostęp do źródła pożaru mogą sprawić, że niewielkie zarzewie ognia bardzo szybko zmieni się w poważne zdarzenie.

Dlatego w magazynie nie wystarczy mieć gaśnicę na ścianie.

Najważniejsze są:

• właściwa organizacja składowania,
• drożne drogi ewakuacyjne,
• dostęp do urządzeń przeciwpożarowych,
• odpowiedni podział na strefy pożarowe,
• drogi pożarowe dla straży pożarnej,
• sprawne instalacje,
• regularne kontrole,
• przeszkoleni pracownicy.

Dlaczego pożar w magazynie wysokiego składowania jest szczególnie niebezpieczny?

W magazynie ogień może rozwijać się bardzo szybko.

Problemem jest przede wszystkim duża ilość zgromadzonych materiałów.

Palne mogą być nie tylko same produkty, ale również:

• kartony,
• folie stretch,
• opakowania z tworzyw sztucznych,
• palety drewniane,
• elementy wyposażenia,
• odpady opakowaniowe.

Wysokie regały mogą dodatkowo utrudniać dostęp do miejsca pożaru.

Dlatego podstawową zasadą BHP powinno być ograniczanie sytuacji, w których materiały palne gromadzą się w miejscach do tego nieprzeznaczonych.

Co oznacza strefa pożarowa w magazynie?

Magazyny są najczęściej zaliczane do stref produkcyjnych i magazynowych oznaczanych jako PM.

Dopuszczalna powierzchnia strefy pożarowej zależy między innymi od:

• gęstości obciążenia ogniowego,
• liczby kondygnacji,
• wysokości budynku,
• występowania pomieszczeń zagrożonych wybuchem,
• zastosowanych urządzeń przeciwpożarowych.

Przepisy techniczno-budowlane określają maksymalne powierzchnie stref PM. Zastosowanie stałych samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych lub urządzeń oddymiających może w określonych warunkach pozwalać na zwiększenie dopuszczalnej powierzchni strefy.

W praktyce oznacza to, że magazynu nie można dowolnie dzielić lub łączyć bez analizy ochrony przeciwpożarowej.

Co to jest gęstość obciążenia ogniowego?

W prostych słowach jest to wskaźnik pokazujący, jak duża ilość energii może zostać uwolniona podczas spalania materiałów znajdujących się w określonej przestrzeni.

Im więcej materiałów palnych znajduje się w magazynie, tym większe może być zagrożenie.

Znaczenie ma więc nie tylko powierzchnia hali, ale również:

• rodzaj składowanego towaru,
• ilość materiałów,
• rodzaj opakowań,
• wysokość składowania,
• sposób rozmieszczenia towaru.

Zmiana asortymentu magazynu może mieć wpływ na warunki ochrony przeciwpożarowej.

Dlatego wprowadzenie do magazynu dużej ilości nowych materiałów palnych nie powinno odbywać się bez sprawdzenia, czy przyjęte zabezpieczenia nadal są odpowiednie.

Droga pożarowa – po co jest potrzebna?

Droga pożarowa umożliwia jednostkom straży pożarnej dojazd do obiektu podczas pożaru lub innego zdarzenia.

Dla określonych budynków produkcyjnych i magazynowych jej zapewnienie jest wymagane przepisami.

Dotyczy to między innymi budynków zawierających strefę PM o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m², gdy powierzchnia strefy przekracza 1000 m² lub występuje pomieszczenie zagrożone wybuchem. Droga pożarowa jest również wymagana przy niektórych bardzo dużych strefach o mniejszym obciążeniu ogniowym.

Najważniejsza zasada praktyczna:

Droga pożarowa nie jest parkingiem ani dodatkowym miejscem magazynowym.

Nie wolno jej zastawiać:

• samochodami,
• paletami,
• kontenerami,
• towarem,
• odpadami,
• dostawami oczekującymi na rozładunek.

Straż pożarna musi mieć możliwość dojazdu wtedy, kiedy będzie to potrzebne.

Drogi ewakuacyjne również muszą być wolne

Wewnątrz magazynu równie ważne są drogi ewakuacyjne.

Nie wolno składować na nich materiałów palnych ani ustawiać przedmiotów w sposób zmniejszający wymaganą szerokość lub wysokość drogi ewakuacyjnej.

Niedopuszczalne jest więc pozostawianie na trasie ewakuacji:

• palet,
• kartonów,
• wózków,
• pustych opakowań,
• pojemników,
• zwrotów,
• odpadów.

Droga ewakuacyjna musi być dostępna cały czas, a nie tylko podczas kontroli.

Hydrant nie może być zastawiony

W magazynach bardzo często występują hydranty wewnętrzne.

Przepisy wymagają stosowania hydrantów 52 między innymi w strefach produkcyjnych i magazynowych o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m² i powierzchni przekraczającej 200 m². W określonych sytuacjach dopuszcza się hydranty 33.

W praktyce najważniejsze jest jednak coś prostszego:

pracownik musi mieć dostęp do hydrantu.

Nie może stać przed nim:

• paleta,
• regał,
• wózek,
• kontener,
• towar oczekujący na wydanie.

To samo dotyczy:

• gaśnic,
• wyłączników przeciwpożarowych,
• drzwi przeciwpożarowych,
• wyjść ewakuacyjnych,
• urządzeń sterujących systemami przeciwpożarowymi.

Jak organizować strefy w magazynie?

Dobra organizacja magazynu ogranicza ryzyko pożaru i ułatwia reakcję w sytuacji awaryjnej.

Warto jednoznacznie wyznaczyć:

Strefę składowania towaru

Towar powinien znajdować się w miejscach do tego przeznaczonych, a nie w ciągach komunikacyjnych.

Strefę ładowania akumulatorów

Ładowanie baterii wózków i innych urządzeń powinno odbywać się w miejscu odpowiednio zorganizowanym, zgodnie z wymaganiami producentów i oceną ryzyka.

Strefę odpadów

Folie, kartony, drewno i inne materiały palne nie powinny gromadzić się przypadkowo pomiędzy regałami.

Strefę materiałów niebezpiecznych

Jeżeli magazynowane są substancje niebezpieczne pożarowo, sposób ich przechowywania musi być zgodny z wymaganiami dotyczącymi danej substancji i ochrony przeciwpożarowej.

Drogi dla wózków

Powinny być wyraźnie oddzielone od przejść dla pieszych wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.

Drogi ewakuacyjne

Muszą pozostać wolne i prowadzić do wyjść ewakuacyjnych.

Nie przechowuj materiałów palnych przy źródłach ciepła

Przepisy zabraniają przechowywania materiałów palnych w odległości mniejszej niż 0,5 m od określonych urządzeń i instalacji, które mogą stanowić źródło zagrożenia pożarowego.

W magazynie szczególną uwagę trzeba zwrócić na:

• rozdzielnice elektryczne,
• urządzenia grzewcze,
• instalacje elektryczne,
• ładowarki,
• uszkodzone przewody,
• urządzenia nagrzewające się podczas pracy.

Kartony ustawione przy rozdzielnicy elektrycznej są przykładem pozornie niewielkiego błędu, który może znacząco zwiększyć ryzyko.

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego

Dla wielu obiektów magazynowych konieczne jest opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego.

Przepisy przewidują wyjątek m.in. dla niewielkich obiektów bez stref zagrożenia wybuchem, gdy kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową nie przekracza 1000 m³.

W typowym dużym magazynie wysokiego składowania instrukcja bezpieczeństwa pożarowego będzie więc jednym z podstawowych dokumentów organizujących ochronę przeciwpożarową.

Powinna odpowiadać rzeczywistemu sposobowi użytkowania magazynu.

Nie może być dokumentem przygotowanym kilka lat wcześniej i zapomnianym w segregatorze.

Najczęstsze błędy w magazynach

Do najczęstszych problemów należą:

• zastawione drogi ewakuacyjne,
• zastawiona droga pożarowa,
• palety pozostawione przed hydrantami,
• składowanie kartonów przy rozdzielniach elektrycznych,
• nadmierne gromadzenie odpadów,
• nieprawidłowe ładowanie akumulatorów,
• brak aktualizacji instrukcji bezpieczeństwa pożarowego,
• brak kontroli urządzeń przeciwpożarowych,
• niekontrolowana zmiana rodzaju składowanego materiału,
• brak wiedzy pracowników o sposobie postępowania podczas pożaru.

Szybka checklista BHP i ppoż. dla magazynu

Sprawdź:

• Czy drogi ewakuacyjne są wolne?
• Czy wyjścia ewakuacyjne są dostępne?
• Czy droga pożarowa nie jest zastawiona?
• Czy hydranty i gaśnice są dostępne?
• Czy drzwi przeciwpożarowe mogą się prawidłowo zamknąć?
• Czy odpady palne są regularnie usuwane?
• Czy materiały są składowane tylko w wyznaczonych miejscach?
• Czy przy rozdzielnicach nie ma materiałów palnych?
• Czy strefa ładowania baterii jest prawidłowo zorganizowana?
• Czy oznakowanie jest czytelne?
• Czy pracownicy wiedzą, co zrobić po zauważeniu pożaru?
• Czy instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest aktualna?

Jeżeli odpowiedź na któreś pytanie brzmi „nie”, warto potraktować to jako sygnał do działania.

FAQ – magazyn wysokiego składowania i BHP

Czy droga pożarowa może być wykorzystywana jako parking?

Nie powinna być zastawiana w sposób uniemożliwiający lub utrudniający dojazd jednostek ochrony przeciwpożarowej.

Czy można zostawiać palety na drodze ewakuacyjnej?

Nie. Drogi służące ewakuacji muszą być drożne.

Czy można zastawić hydrant towarem?

Nie. Dostęp do urządzeń przeciwpożarowych musi być zapewniony.

Czy każdy magazyn musi mieć instalację tryskaczową?

Nie można tego stwierdzić wyłącznie na podstawie nazwy „magazyn wysokiego składowania”. Wymagania zależą m.in. od parametrów obiektu, powierzchni strefy pożarowej, obciążenia ogniowego, wysokości, sposobu użytkowania oraz przyjętych rozwiązań projektowych.

Czy zmiana rodzaju przechowywanego towaru ma znaczenie?

Tak. Zmiana ilości lub rodzaju materiałów palnych może wpływać na warunki ochrony przeciwpożarowej.

Podsumowanie

Bezpieczeństwo magazynu wysokiego składowania nie zależy tylko od gaśnic i hydrantów.

Najważniejsza jest codzienna organizacja.

Podstawowe zasady BHP i ochrony przeciwpożarowej to:

• nie zastawiaj dróg ewakuacyjnych,
• utrzymuj drożną drogę pożarową,
• zapewnij dostęp do hydrantów i gaśnic,
• składuj towary wyłącznie w wyznaczonych strefach,
• regularnie usuwaj odpady palne,
• kontroluj instalacje i urządzenia,
• reaguj na zmianę rodzaju składowanych materiałów,
• szkol pracowników.

W magazynie bardzo często największym zagrożeniem nie jest brak drogiego systemu bezpieczeństwa.

Jest nim codzienna zgoda na małe odstępstwa od zasad.

Szkolenia BHP online – HSE Online

Bezpieczna praca w magazynie wymaga dobrej organizacji, ale również pracowników, którzy znają podstawowe zasady BHP i potrafią reagować na zagrożenia.

Na platformie HSE Online dostępne są szkolenia BHP online dla różnych grup pracowników, w tym osób zatrudnionych w magazynach, produkcji i logistyce.

Szkolenia online pozwalają przekazać pracownikom podstawową wiedzę dotyczącą zagrożeń, zasad bezpiecznej pracy oraz właściwego reagowania w sytuacjach awaryjnych.

Sprawdź szkolenia BHP online na www.hse-online.pl

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.